Lý Vãn Thanh, hai mươi bảy tuổi, chuyên viên dinh dưỡng kiêm food blogger có tiếng, chết trong một buổi tối mưa gió khi chiếc xe máy cô đang đi để kịp giao bài viết cho một nhãn hàng thực phẩm bị một chiếc xe tải mất lái tông trúng ngay giao lộ. Cô còn nhớ, khoảnh khắc cuối cùng trước khi mất ý thức, cô chỉ kịp nghĩ: "Chưa kịp ăn hết mấy món ngon mình định thử, chết vậy tiếc quá."
Khi mở mắt ra, thứ đầu tiên Lý Vãn Thanh cảm nhận được là cái lạnh cắt da của gió mùa đông thổi qua khe cửa liếp, mùi khói rơm rạ hòa lẫn mùi ẩm mốc đặc trưng của một căn nhà tranh vách đất. Cô nằm co ro trên một chiếc phản gỗ ọp ẹp, tấm chăn bông mỏng dính không đủ giữ ấm, thân thể đau nhức như vừa trải qua một trận ốm nặng.
"Đây... đây là đâu vậy?" Cô lẩm bẩm, giọng nói khàn đặc, hoàn toàn xa lạ với giọng nói quen thuộc của chính mình.
Cô đưa tay lên nhìn — bàn tay gầy gò, xanh xao, có vài vết chai sạn nơi đầu ngón tay, hoàn toàn không phải bàn tay được chăm sóc kỹ lưỡng bằng đủ loại kem dưỡng của cô. Cô vội vàng lồm cồm ngồi dậy, đầu óc quay cuồng, và ký ức của một người hoàn toàn xa lạ bắt đầu tràn vào tâm trí cô như một cơn lũ.
Cô hiện tại tên Trần Tiểu Mai, mười chín tuổi, là con gái út của một gia đình nông dân nghèo trong thôn Đông Hà, một xã nhỏ thuộc vùng trung du miền Bắc. Ba ngày trước, Tiểu Mai vừa được gả — thực chất là bị gả ép — cho Chu Kiến Quốc, đội trưởng đội sản xuất kiêm cựu chiến binh vừa giải ngũ trở về vì vết thương ở chân, hơn cô những tám tuổi, tính tình lạnh lùng, ít nói, nổi tiếng nghiêm khắc trong toàn xã.
Cuộc hôn nhân này, theo ký ức hỗn loạn còn sót lại, là do cha mẹ Tiểu Mai sắp đặt để trả một món nợ ân tình cũ với gia đình họ Chu, hoàn toàn không có sự đồng thuận thực sự của cô gái. Tiểu Mai (bản gốc) vốn đã thầm thương một chàng trai khác trong thôn, đêm tân hôn, vì quá đau khổ, tuyệt vọng, cô đã lén ra bờ sông sau nhà định tìm đến cái chết, nhưng trượt chân ngã xuống dòng nước xiết trong đêm mưa, rồi... không hiểu vì cơ duyên nào, linh hồn của Lý Vãn Thanh từ hơn năm mươi năm sau lại "hạ cánh" vào đúng thân thể này.
"Ôi trời, đây là xuyên không thật rồi sao?" Lý Vãn Thanh — giờ là Tiểu Mai — thốt lên, tay ôm lấy đầu, cố gắng xử lý khối lượng thông tin khổng lồ vừa ập đến.
Cửa phòng bật mở, một người phụ nữ trung niên bước vào, gương mặt khắc khổ, ánh mắt vừa lo lắng vừa có chút dò xét — đó là mẹ chồng của Tiểu Mai, bà Chu Thị Hạnh.
"Con dâu, con tỉnh rồi à? Đêm qua làm cả nhà sợ hết hồn, may mà thằng Quốc phát hiện kịp thời vớt con lên, không thì..." Bà nói, không dám nói hết câu, chỉ lắc đầu thở dài.
Tiểu Mai (Lý Vãn Thanh) nhìn người phụ nữ trước mặt, trong lòng dâng lên một cảm giác phức tạp — vừa xa lạ vừa có chút ấm áp mơ hồ từ những ký ức không phải của mình. Cô cố gắng lấy giọng bình tĩnh nhất có thể: "Con... con xin lỗi mẹ, con không biết tại sao đêm qua lại ra sông, chắc là mộng du."
Đây là lời nói dối duy nhất mà cô có thể nghĩ ra ngay lúc này, vừa để tránh phải giải thích về ý định tự tử của "chủ cũ", vừa để che giấu sự thật kỳ lạ về việc mình là một linh hồn từ tương lai.
Bà Chu Thị Hạnh nhìn con dâu một lúc, ánh mắt có chút nghi ngờ nhưng cũng không truy hỏi thêm, chỉ dặn dò: "Thôi, con nghỉ ngơi thêm đi, để mẹ đi nấu cháo cho con."
Sau khi mẹ chồng rời đi, Tiểu Mai mới có thời gian quan sát kỹ hơn căn phòng nhỏ bé mà mình đang ở — đây chính là "tân phòng", nơi cô sẽ phải sống cùng người chồng mà mình chưa từng gặp mặt trước lễ cưới. Căn phòng đơn sơ đến mức chỉ có một chiếc giường gỗ, một chiếc tủ nhỏ, và vài vật dụng cần thiết khác, hoàn toàn khác xa với căn hộ đầy đủ tiện nghi mà cô từng sống ở kiếp trước.
"Được rồi, bình tĩnh lại nào Lý Vãn Thanh — à không, giờ phải gọi là Trần Tiểu Mai mới đúng." Cô tự nhủ, cố gắng sắp xếp lại suy nghĩ một cách có hệ thống, đúng như thói quen phân tích vấn đề theo phương pháp khoa học mà cô đã rèn luyện suốt nhiều năm làm việc trong lĩnh vực dinh dưỡng.
Cô bắt đầu rà soát lại toàn bộ ký ức của Tiểu Mai — về gia đình, về ngôi làng, về thời đại mà mình đang sống. Đây là năm 1968, đất nước đang trong giai đoạn khó khăn, kinh tế tập thể, mọi thứ đều phân phối theo tem phiếu, đời sống người dân còn thiếu thốn trăm bề. Nhưng với kiến thức về dinh dưỡng, về nông nghiệp, về lịch sử phát triển kinh tế mà cô mang theo từ kiếp trước, cô nhận ra, đây chính là cơ hội hiếm có để tạo ra những thay đổi tích cực, không chỉ cho bản thân mà còn cho cả cộng đồng xung quanh.
"Nếu đã không thể quay về, vậy thì phải sống thật tốt ở đây thôi." Cô quyết định, ánh mắt dần trở nên kiên định.
Đến trưa, cửa phòng lại mở ra, lần này là một người đàn ông cao lớn, dáng đi hơi khập khiễng vì vết thương cũ ở chân, gương mặt góc cạnh nhưng lạnh lùng, ánh mắt sắc bén như đang đánh giá một điều gì đó. Đây chính là Chu Kiến Quốc — người chồng trên danh nghĩa của Tiểu Mai.
"Cô tỉnh rồi." Anh nói, giọng điệu cộc lốc, không mấy niềm nở, đặt một bát cháo nóng lên bàn rồi định quay người rời đi ngay.
"Đợi đã!" Tiểu Mai gọi lại, trong lòng thầm nghĩ, nếu cứ để mối quan hệ này tiếp tục lạnh nhạt như vậy, cuộc sống hôn nhân sắp tới của cô chắc chắn sẽ vô cùng khó khăn. Là một người từng làm công việc tư vấn, giao tiếp với khách hàng nhiều năm, cô hiểu rõ tầm quan trọng của việc chủ động phá vỡ sự im lặng, xây dựng mối quan hệ ngay từ những bước đầu tiên.
Chu Kiến Quốc dừng lại, quay đầu nhìn cô, ánh mắt có chút ngạc nhiên trước sự chủ động này — khác hẳn với hình ảnh một cô vợ trẻ nhút nhát, sợ hãi mà anh tưởng tượng trước khi thành thân.
"Cảm ơn anh vì đêm qua đã cứu tôi." Tiểu Mai nói, giọng điệu chân thành, cố gắng nhìn thẳng vào mắt anh dù trong lòng vẫn còn chút bối rối khi đối diện với một người đàn ông xa lạ trong vai trò "chồng".
Chu Kiến Quốc khẽ nhíu mày, không đáp lại ngay, chỉ im lặng quan sát cô một lúc lâu, như thể đang cố gắng tìm hiểu xem, người phụ nữ trước mặt mình, sau một đêm gặp nạn, đã thay đổi những gì.
"Cô ăn cháo đi, còn yếu lắm." Cuối cùng anh chỉ nói vậy, rồi rời khỏi phòng, để lại Tiểu Mai một mình với bát cháo còn đang bốc khói và vô số suy nghĩ ngổn ngang trong đầu.
"Ừm, không tệ, ít nhất anh ta không phải kiểu người vũ phu, tàn nhẫn theo mô típ 'chồng nhà quê khó tính' như trong mấy bộ phim mình từng xem." Cô tự nhận xét, cầm lấy bát cháo, nếm thử một thìa. Vị cháo trắng nhạt nhẽo, không có gì đặc biệt, nhưng đối với một cơ thể vừa trải qua một đêm suýt chết đuối, nó lại mang đến một cảm giác ấm áp lạ kỳ.
Trong những ngày tiếp theo, Tiểu Mai dần dần thích nghi với cuộc sống mới, cẩn thận quan sát, học hỏi mọi thứ xung quanh để tránh gây ra bất kỳ sơ hở nào có thể khiến người khác nghi ngờ về sự thay đổi kỳ lạ trong tính cách của mình. Cô nhận ra, gia đình chồng, dù không giàu có, nhưng cũng không đến mức quá khắc nghiệt như cô lo sợ ban đầu — bà Chu Thị Hạnh tuy nghiêm khắc nhưng cũng là người phụ nữ tần tảo, thương con; còn Chu Kiến Quốc, dù ít nói, lạnh lùng, nhưng qua quan sát, cô nhận thấy anh luôn âm thầm quan tâm đến mọi người trong gia đình theo cách riêng của mình — như việc luôn để phần cơm nhiều hơn cho mẹ, hay lặng lẽ sửa lại mái nhà dột mà không cần ai nhắc nhở.
"Có lẽ, đây không phải là một khởi đầu tồi tệ như mình tưởng." Tiểu Mai thầm nghĩ, trong lòng dần hình thành một kế hoạch cụ thể cho cuộc sống mới của mình — không chỉ đơn thuần là sinh tồn, mà là thực sự xây dựng, vun đắp cho một tương lai tốt đẹp hơn, tận dụng những kiến thức quý giá mà mình mang theo từ kiếp trước để giúp đỡ gia đình, cộng đồng vượt qua giai đoạn khó khăn này.
Trong những ngày đầu tiên làm quen với thân thể mới, Tiểu Mai cũng phải đối mặt với không ít tình huống dở khóc dở cười. Có lần, khi bà Chu Thị Hạnh nhờ cô ra chợ mua vài thứ cần thiết, Tiểu Mai đứng ngẩn ngơ trước sạp hàng, hoàn toàn không biết cách tính toán, mặc cả bằng những đơn vị tiền tệ, đo lường xa lạ của thời đại này.
"Cô này, hôm nay sao ngơ ngác thế, không phải người thường vẫn hay đi chợ đấy à?" Một bà bán rau quen mặt hỏi, ánh mắt có chút nghi hoặc.
"Dạ, con... con hơi mệt trong người nên đầu óc không được tỉnh táo lắm." Tiểu Mai vội vàng chữa cháy, trong lòng thầm nhắc nhở bản thân phải cẩn trọng hơn nữa, quan sát kỹ những người xung quanh để học hỏi nhanh chóng những quy tắc, thói quen của cuộc sống ở thời đại này.
Cô cũng phải làm quen lại với cách nấu ăn bằng bếp củi, cách giặt giũ bằng tay, cách khâu vá quần áo — những kỹ năng cơ bản mà bất kỳ người phụ nữ nông thôn nào ở thời đại này cũng thành thạo, nhưng đối với Lý Vãn Thanh, một người quen sống với bếp từ, máy giặt, quần áo may sẵn, lại trở thành những thử thách không nhỏ.
May mắn thay, ký ức của Tiểu Mai (bản gốc) vẫn còn lưu lại trong tiềm thức, giúp đôi tay cô có những phản xạ tự nhiên với các công việc này, dù đầu óc vẫn còn bỡ ngỡ. Chỉ sau vài ngày, cô đã có thể tự tin nấu được một bữa cơm đơn giản, dù hương vị vẫn chưa thể sánh bằng những món ăn tinh tế mà cô từng chế biến ở kiếp trước.
"Con dâu nấu ăn ngày càng khéo tay đấy." Bà Chu Thị Hạnh nhận xét sau vài ngày, khiến Tiểu Mai thầm thở phào nhẹ nhõm, biết rằng mình đang dần thích nghi tốt với cuộc sống mới này.
Cô cũng dành thời gian quan sát kỹ hơn về tình hình chung của thôn Đông Hà — dân số, cơ cấu kinh tế, những khó khăn cụ thể mà người dân đang phải đối mặt. Với con mắt của một chuyên gia từng làm việc trong lĩnh vực phát triển bền vững, cô nhanh chóng nhận ra, dù hoàn cảnh hiện tại còn nhiều thiếu thốn, nhưng tiềm năng phát triển của vùng đất này, với nguồn tài nguyên đất đai, nước, khí hậu thuận lợi, lại vô cùng lớn nếu được khai thác, quản lý đúng cách.
"Nếu mình có thể từng bước áp dụng những kiến thức khoa học phù hợp, chắc chắn sẽ giúp ích được rất nhiều cho cuộc sống của mọi người ở đây." Cô tự nhủ, ánh mắt lấp lánh quyết tâm khi nhìn ra cánh đồng lúa xanh mướt trải dài trước mắt, nơi mà cô biết, mình sẽ dành nhiều năm tháng tiếp theo để gắn bó, cống hiến.
Cô cũng dành thời gian tìm hiểu về gia đình mình hiện tại — cha mẹ ruột của Tiểu Mai (bản gốc), những người vẫn sống ở thôn bên cạnh. Ký ức cho biết, gia đình họ Trần cũng nghèo khó không kém gì gia đình họ Chu, đông con, ít ruộng đất, việc gả Tiểu Mai cho Chu Kiến Quốc phần lớn cũng là để giảm bớt gánh nặng kinh tế cho gia đình.
Một tuần sau khi hồi phục, Tiểu Mai xin phép về thăm nhà cha mẹ đẻ theo phong tục "lại mặt" sau khi cưới. Đứng trước căn nhà tranh nhỏ bé, nhìn thấy những gương mặt xa lạ nhưng lại chứa đựng trong đó tình cảm chân thành, ấm áp của một gia đình mà "chủ cũ" của thân thể này đã từng gắn bó, Tiểu Mai không khỏi cảm thấy một nỗi xúc động khó tả.
"Con gái, con có khỏe không? Nghe nói con suýt gặp chuyện chẳng lành, cha mẹ lo lắng quá." Bà Trần — mẹ ruột của Tiểu Mai (bản gốc), nắm lấy tay con gái, ánh mắt đầy sự lo lắng, yêu thương.
Tiểu Mai nhìn người phụ nữ trước mặt, trong lòng dâng lên một cảm giác phức tạp. Dù không phải là mẹ ruột thực sự của mình, nhưng tình cảm chân thành mà người phụ nữ này dành cho "con gái" khiến cô không khỏi cảm động, tự nhủ sẽ đối xử tốt với gia đình này như với chính gia đình ruột thịt của mình.
"Con ổn rồi mẹ, mẹ đừng lo lắng quá." Cô đáp, giọng điệu ấm áp, chân thành.
Trong buổi thăm nhà đó, Tiểu Mai cũng gặp lại người mà "chủ cũ" từng thầm thương — một chàng trai tên Lê Văn Bình, hiện đang làm việc trong đội thanh niên xung phong của xã bên cạnh. Nhìn thấy anh, Tiểu Mai không hề cảm thấy bất kỳ xao động nào, vì đây hoàn toàn không phải là tình cảm của cô, mà là của một linh hồn khác đã không còn tồn tại.
"Tiểu Mai, cô... cô vẫn khỏe chứ?" Văn Bình hỏi, ánh mắt có chút bối rối, áy náy khi gặp lại cô sau sự việc xảy ra trong đêm tân hôn.
"Tôi khỏe, cảm ơn anh đã hỏi thăm. Chúc anh có một cuộc sống tốt đẹp." Tiểu Mai đáp, giọng điệu bình thản, lịch sự nhưng dứt khoát, không để lại bất kỳ khoảng trống nào cho những hiểu lầm, vướng bận không cần thiết có thể ảnh hưởng đến cuộc sống hôn nhân mới của mình.
Văn Bình nhìn thấy sự thay đổi rõ rệt trong thái độ của Tiểu Mai — không còn là ánh mắt đau khổ, quyến luyến như trước, mà là sự điềm tĩnh, dứt khoát của một người đã thực sự buông bỏ quá khứ, trong lòng không khỏi có chút ngạc nhiên nhưng cũng dần hiểu ra, có lẽ đây là điều tốt nhất cho cả hai.
Đêm đó, khi nằm trên chiếc giường xa lạ, lắng nghe tiếng mưa rơi tí tách bên ngoài mái tranh, Trần Tiểu Mai — hay Lý Vãn Thanh, khép mắt lại, trong lòng vừa có chút hoang mang trước tương lai bất định, vừa có một tia hy vọng le lói. Cô biết, hành trình phía trước sẽ không hề dễ dàng, nhưng với kiến thức, kinh nghiệm mà mình mang theo, cô tin rằng, mình hoàn toàn có thể biến những năm tháng khó khăn này thành một chương đời ý nghĩa, đáng sống.
