Tuy nhiên, cuộc sống không phải lúc nào cũng thuận buồm xuôi gió. Bước sang năm 1969, tình hình kinh tế đất nước vẫn còn nhiều khó khăn, chiến tranh vẫn đang diễn ra ác liệt ở miền Nam, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của người dân miền Bắc, trong đó có xã Đông Hà.
Chế độ tem phiếu ngày càng thắt chặt, lương thực, thực phẩm phân phối theo định mức eo hẹp, khiến nhiều gia đình phải chật vật xoay xở để đảm bảo đủ ăn. Tiểu Mai, với kiến thức về dinh dưỡng của mình, bắt đầu nghiên cứu thêm nhiều phương pháp chế biến thực phẩm sao cho tiết kiệm nhưng vẫn đảm bảo đủ chất, đồng thời cũng khuyến khích các gia đình trong xã tận dụng tối đa những nguồn thực phẩm tự nhiên sẵn có như rau dại, cá tôm dưới ao hồ, sông suối.
"Chúng ta có thể trồng thêm rau muống, rau lang ở những khoảnh đất trống quanh nhà, vừa dễ trồng, vừa cho năng suất cao, lại giàu vitamin, giúp bổ sung dinh dưỡng cho cả gia đình mà không tốn nhiều công sức chăm sóc." Tiểu Mai chia sẻ với các chị em phụ nữ trong xã trong một buổi họp của Hội Phụ nữ.
Cô còn hướng dẫn cách làm tương, làm mắm từ những nguyên liệu đơn giản, giúp các gia đình có thêm nguồn thực phẩm dự trữ lâu dài, đồng thời cũng chia sẻ kinh nghiệm về cách bảo quản lương thực tránh mối mọt, ẩm mốc trong điều kiện khí hậu nóng ẩm của miền Bắc.
Những đóng góp thiết thực này của Tiểu Mai dần dần giúp cải thiện đáng kể đời sống của người dân trong xã, khiến cô càng thêm được yêu mến, kính trọng. Tuy nhiên, sự nổi bật này cũng không tránh khỏi việc thu hút sự chú ý, đố kỵ từ một số người trong xã, đặc biệt là bà Nguyễn Thị Lụa — vợ của phó chủ nhiệm hợp tác xã, người vốn có ý định gả con gái mình cho Chu Kiến Quốc trước khi hôn sự giữa anh và Tiểu Mai được sắp đặt.
"Con nhỏ đó chỉ giỏi lấy lòng người khác thôi, chứ thực chất có tài cán gì đâu, chẳng qua may mắn gặp thời tiết thuận lợi nên vụ mùa mới tốt vậy." Bà Lụa thường xuyên nói xấu Tiểu Mai sau lưng, cố gắng gieo rắc những nghi ngờ, tin đồn thất thiệt trong xã.
Một số tin đồn ác ý còn cho rằng, Tiểu Mai đang có ý đồ lợi dụng danh tiếng của mình để thao túng công việc của hợp tác xã, tạo dựng thế lực riêng, gây bất lợi cho những cán bộ quản lý khác.
Tiểu Mai, khi nghe được những lời đồn đại này thông qua một vài người hàng xóm tốt bụng kể lại, không khỏi cảm thấy buồn lòng, nhưng cô cũng nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, tự nhủ không nên để những lời gièm pha vô căn cứ ảnh hưởng đến tinh thần, công việc của mình.
"Con nghĩ, cách tốt nhất để đối phó với những lời đồn đại này là tiếp tục làm tốt công việc của mình, để thời gian và kết quả thực tế chứng minh mọi thứ, thay vì tranh cãi, đôi co vô ích." Cô chia sẻ suy nghĩ này với Chu Kiến Quốc khi anh tỏ ý lo lắng, muốn đứng ra bảo vệ vợ trước những lời đồn đại ác ý.
Chu Kiến Quốc gật đầu tán thành cách tiếp cận điềm tĩnh, khôn ngoan này của vợ, nhưng cũng không hoàn toàn ngồi yên. Với vai trò đội trưởng, anh chủ động tổ chức các buổi họp minh bạch, công khai về những đóng góp cụ thể mà Tiểu Mai đã thực hiện cho đội sản xuất, đồng thời cũng khéo léo nhắc nhở mọi người về tầm quan trọng của sự đoàn kết, tránh những lời gièm pha vô căn cứ gây chia rẽ nội bộ.
"Vụ mùa bội thu năm nay không phải tự nhiên mà có, đó là nhờ sự đóng góp thiết thực của nhiều người, trong đó có cả vợ tôi. Tôi mong mọi người có thể nhìn nhận công bằng, khách quan, không nên để những lời đồn đại vô căn cứ ảnh hưởng đến tinh thần đoàn kết của cả đội." Chu Kiến Quốc phát biểu trong một buổi họp đội sản xuất, giọng điệu nghiêm túc nhưng chân thành.
Lời phát biểu này, cùng với những kết quả thực tế mà Tiểu Mai đã chứng minh được qua thời gian, dần dần khiến những lời đồn đại ác ý mất đi sức ảnh hưởng, đa số người dân trong xã vẫn giữ vững sự tin tưởng, quý mến dành cho cô.
Bên cạnh việc đối phó với những lời đồn đại, gia đình Tiểu Mai còn phải đối mặt với một thử thách khác — sự ghen ghét, đố kỵ ngày càng gia tăng từ bà Nguyễn Thị Lụa. Không chỉ dừng lại ở những lời đồn đại, bà Lụa còn tìm cách gây khó dễ trong việc phân chia định mức lương thực, cố tình để phần của gia đình họ Chu bị thiếu hụt so với quy định.
"Sao lần này phần gạo của nhà tôi lại ít hơn mọi khi vậy?" Tiểu Mai thắc mắc khi đến nhận phần phân phối lương thực định kỳ, phát hiện ra sự bất thường này.
"Chắc là do sổ sách tính toán có chút nhầm lẫn thôi, để tôi kiểm tra lại." Người phụ trách phân phối, vốn chịu ảnh hưởng từ chồng của bà Lụa, cố gắng lấp liếm, nhưng ánh mắt lấm lét lại tố cáo sự thiếu trung thực trong lời nói.
Tiểu Mai không muốn làm to chuyện, nhưng cũng không thể để tình trạng này tiếp diễn, ảnh hưởng đến cuộc sống của cả gia đình. Cô quyết định âm thầm ghi chép lại đầy đủ, chi tiết mọi lần nhận phân phối lương thực, đối chiếu với sổ sách chung của hợp tác xã, thu thập đủ bằng chứng trước khi có bất kỳ hành động phản ứng nào.
Sau khi có đầy đủ bằng chứng về sự bất thường trong việc phân phối, Tiểu Mai quyết định trình bày vấn đề một cách bình tĩnh, có căn cứ trước Chu Kiến Quốc, người khi đó đang đảm nhiệm vai trò đội trưởng, có thẩm quyền giải quyết những vấn đề liên quan đến quản lý hợp tác xã.
"Anh xem này, đây là số liệu con ghi chép được trong ba tháng gần đây, phần phân phối của nhà mình luôn thấp hơn so với định mức chung khoảng mười lăm phần trăm, trong khi các gia đình khác đều nhận đủ." Cô trình bày với chồng, đưa ra những con số cụ thể, rõ ràng.
Chu Kiến Quốc, sau khi xem xét kỹ lưỡng, không khỏi tức giận trước sự bất công này, nhưng cũng đánh giá cao cách xử lý điềm tĩnh, có bằng chứng xác thực của vợ mình thay vì phản ứng nóng vội, gây mất đoàn kết trong xã.
"Anh sẽ cho kiểm tra lại toàn bộ sổ sách phân phối, đảm bảo công bằng cho tất cả mọi người, không riêng gì nhà mình." Anh nói, quyết định xử lý vấn đề một cách công khai, minh bạch, không chỉ để bảo vệ quyền lợi gia đình mà còn để răn đe những hành vi thiên vị, bất công có thể đang tồn tại trong hệ thống phân phối chung.
Sau khi sự việc được làm rõ, người phụ trách phân phối lương thực bị khiển trách nghiêm khắc, còn bà Nguyễn Thị Lụa cũng phải dè chừng hơn, không dám tiếp tục có những hành vi gây khó dễ tương tự đối với gia đình họ Chu nữa.
Ngoài việc đối phó với những khó khăn từ bên ngoài, Tiểu Mai cũng dành nhiều tâm sức để cải thiện đời sống vật chất cho gia đình mình trong giới hạn cho phép của thời kỳ bao cấp. Cô tận dụng khoảnh sân sau nhà để trồng thêm rau xanh, nuôi thêm vài con gà, vịt, không chỉ để cải thiện bữa ăn hàng ngày mà còn để có thêm nguồn thực phẩm dự trữ, phòng khi có biến cố bất ngờ xảy ra.
"Con dâu chăm chỉ thật, sân sau nhà mình giờ xanh tốt hẳn ra, gà vịt cũng béo tốt hơn hẳn." Bà Chu Thị Hạnh khen ngợi, không giấu được sự hài lòng trước sự đảm đang, tháo vát của con dâu.
Tiểu Mai còn học được cách làm nước mắm, làm tương từ những nguyên liệu đơn giản, giúp gia đình có thêm nguồn gia vị, thực phẩm dự trữ lâu dài, không cần phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn cung cấp hạn hẹp từ tem phiếu. Cô cũng chia sẻ những công thức, kinh nghiệm này với các gia đình khác trong xóm, góp phần giúp mọi người cùng nhau vượt qua giai đoạn khó khăn chung.
"Nhờ có chị Mai chỉ cho cách làm tương, làm mắm mà nhà tôi cũng đỡ vất vả hơn nhiều trong việc lo liệu bữa ăn hàng ngày." Nhiều người hàng xóm không khỏi cảm kích trước sự chia sẻ, giúp đỡ chân thành của Tiểu Mai.
Những nỗ lực bền bỉ này, dù nhỏ bé, nhưng đã góp phần không nhỏ vào việc xây dựng nên hình ảnh một người con dâu đảm đang, tháo vát, luôn sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ cộng đồng trong lòng người dân xã Đông Hà, củng cố thêm vị thế, uy tín của gia đình họ Chu trong giai đoạn khó khăn chung của cả đất nước.
Vào một buổi tối mùa đông lạnh giá, khi cả gia đình quây quần bên bếp lửa, Chu Kiến Quốc bất chợt hỏi vợ về những dự định lâu dài hơn cho gia đình, cho cả xã trong bối cảnh khó khăn còn tiếp diễn.
"Em nghĩ, tình hình khó khăn này còn kéo dài bao lâu nữa?" Anh hỏi, giọng điệu trầm ngâm.
Tiểu Mai suy nghĩ một lúc, dựa trên những hiểu biết về lịch sử mà mình còn nhớ được, đáp: "Em nghĩ, chỉ cần chúng ta kiên trì, từng bước cải thiện năng suất lao động, đa dạng hóa nguồn thu nhập, chắc chắn tình hình sẽ dần được cải thiện. Quan trọng là mình không được nản lòng, phải luôn tìm cách thích nghi, đổi mới phù hợp với hoàn cảnh."
Lời động viên chân thành này của vợ đã tiếp thêm cho Chu Kiến Quốc nguồn động lực to lớn để tiếp tục kiên trì trong vai trò lãnh đạo đội sản xuất, dù phía trước vẫn còn rất nhiều khó khăn, thử thách đang chờ đợi.
Ngoài những khó khăn về kinh tế, gia đình họ Chu cũng phải đối mặt với nỗi lo lắng thường trực về tình hình chiến sự vẫn đang diễn ra ác liệt ở miền Nam. Dù xã Đông Hà nằm ở khu vực hậu phương, nhưng không ít thanh niên trai tráng trong xã vẫn phải lên đường nhập ngũ, để lại nỗi lo lắng, mong ngóng khôn nguôi trong lòng người ở lại.
"Cầu mong đất nước sớm thống nhất, để không còn ai phải xa nhà, xa người thân vì chiến tranh nữa." Tiểu Mai thường thầm cầu nguyện mỗi khi nghe tin tức về tình hình chiến sự, trong lòng không khỏi xót xa trước những mất mát mà chiến tranh gây ra cho biết bao gia đình.
Chu Kiến Quốc, với kinh nghiệm từng trải qua chiến trường, cũng thường xuyên động viên tinh thần cho những gia đình có người thân đang tại ngũ, đồng thời cũng tích cực vận động phong trào hậu phương thi đua sản xuất, chi viện cho tiền tuyến, đóng góp một phần công sức nhỏ bé của xã Đông Hà vào công cuộc đấu tranh thống nhất đất nước chung của cả dân tộc.
Tuy nhiên, một thử thách lớn hơn đang chờ đợi phía trước — vào cuối năm 1969, một trận lũ lụt lớn bất ngờ ập đến, đe dọa cuốn trôi toàn bộ thành quả lao động của cả xã suốt một năm qua, đồng thời cũng đặt ra một thử thách nghiêm trọng cho khả năng ứng phó, ra quyết định của cả Tiểu Mai lẫn Chu Kiến Quốc trong vai trò lãnh đạo, dẫn dắt cộng đồng vượt qua khó khăn.
